Fiyat/Kazanç ve Piyasa Değeri/Defter Değeri oranlarının ne anlama geldiğini ve BIST'te nasıl yorumlanması gerektiğini öğrenin.
Fiyat/Kazanç (F/K) oranı, bir hissenin piyasa fiyatının hisse başı net kâra bölünmesiyle hesaplanır. Basitçe, yatırımcının şirketin bir yıllık kârı için kaç TL ödediğini gösterir. Örneğin F/K'sı 8 olan bir şirket için, yatırımcı yıllık kârının 8 katı fiyatla hisseye sahip olmaktadır. Düşük F/K genellikle 'ucuz', yüksek F/K 'pahalı' yorumuyla anılsa da bu yorum tek başına yanıltıcı olabilir.
Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranı ise şirketin piyasa kapitalizasyonunun, bilançosundaki özkaynaklara oranıdır. 1'in altındaki PD/DD, teoride şirketin piyasada defter değerinin altında işlem gördüğünü gösterir. BIST'te bankacılık sektörü uzun yıllar 0,5–1,0 bandında PD/DD ile işlem görmüştür; bu, sektörün yapısal özellikleri nedeniyle normal karşılanır.
Her iki oran da sektör bazında yorumlanmalıdır. Teknoloji şirketlerinin F/K'ları yüksek büyüme beklentisiyle 30–50 aralığında seyredebilirken, olgun sanayi şirketlerinde 6–10 bandı normaldir. BIST'te bir bankayla bir perakende şirketinin F/K'sını doğrudan karşılaştırmak yanıltıcıdır.
F/K'nın önemli bir zayıflığı 'ardışık' (trailing) olmasıdır: Geçmiş 12 ayın kârına dayanır. Özellikle döngüsel sektörlerde (petrokimya, çelik, bankacılık) dönemin tepe kârı F/K'yı yapay olarak düşürebilir — 'ucuz görünen pahalı hisse' tuzağına düşülebilir. Bu nedenle 'ileri F/K' (forward P/E) ve uzun vadeli ortalama F/K ile birlikte değerlendirilmelidir.
Pratik bir yaklaşım, bir hissenin F/K ve PD/DD'sini (i) kendi tarihsel ortalaması, (ii) sektör ortalaması ve (iii) benzer şirketler ile karşılaştırmaktır. Oran analizi tek başına yeterli değildir; özkaynak kârlılığı (ROE), borç/özkaynak oranı ve büyüme oranlarıyla birlikte bir bütün olarak okunmalıdır.
Not: Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir.